ზახარი ფალიაშვილი ქართველი მიხეილ გლინკას ცხოვრება და მოღვაწეობა
წელს ზახარი ფალიაშვილის დაბადებიდან 155 წელი შესრულდა. სიცოცხლის განმავლობაში ამ კომპოზიტორს უწოდეს "ქართველი მიხაილ გლინკა" და აღნიშნა მისი როლი ეროვნული მუსიკალური ხელოვნების განვითარებაში. გეტყვით, სად მიიღო ფალიაშვილმა მუსიკალური განათლება, რა ძირითადი ნაწარმოებები დაწერა და როგორ არის დაცული მისი ხსოვნა საქართველოში. სად და ვინ სწავლობდა ზახარი ფალიაშვილი მუსიკას? ზახარი ფალიაშვილი დაიბადა 1871 წლის 16 აგვისტოს ქუთაისში, კათოლიკური ეკლესიის გუნდის მრავალშვილიან ოჯახში. არა მხოლოდ ის გახდა მუსიკოსი, არამედ მისი რამდენიმე ძმაც: ივანე - დირიჟორი, ლევანი - კომპოზიტორი, პოლიკარპე - ქორეპისკოპოსი, გეორგი - ხალხური გუნდის სოლისტი და მისი და ჟანა - პიანისტი. რვა წლის ასაკიდან ზახარი მღეროდა საეკლესიო გუნდში, ადრე ისწავლა ორღანის დაკვრა და მისი პირველი დამრიგებელი იყო მისი უფროსი ძმა ივანე. მომავალი კომპოზიტორი ფორტეპიანოს გაკვეთილებზეც დადიოდა. 1887 წელს ოჯახი საცხოვრებლად თბილისში გადავიდა, ზახარი შეუერთდა ქართულ ხალხურ გუნდს, რომელიც შექმნა ცნობილმა საზოგადო მოღვაწემ, პედაგოგმა და პუბლიცისტმა ლადო აღნიაშვილმა, ხოლო ჯგუფს ხელმძღვანელობდა ჩეხი ტენორი, ადგილობრივი ოპერის თეატრის სოლისტი იოსებ რატილი. მალე ფალიაშვილმა კათოლიკურ ეკლესიაში ორღანისტის თანამდებობა მიიღო და 1895 წელს, მუშაობის გაგრძელებისას, ჩააბარა მუსიკალურ სასწავლებელში: სწავლობდა ჰორნს, ხოლო მუსიკის თეორიას ასწავლიდა სკოლის დირექტორმა, მოსკოვის კონსერვატორიის კურსდამთავრებულმა, პიოტრ ჩაიკოვსკის სტუდენტმა, ნიკოლაი კლენოვსკიმ. ამავე დროს თარიღდება ფალიაშვილის პირველი კომპოზიციური ექსპერიმენტები: საფორტეპიანო და საგუნდო ნაწარმოებები, რომანსები, ქართული და რუსული სიმღერების არანჟირება. 1899 წელს დაამთავრა კოლეჯი, შემდეგ კი სწავლა განაგრძო მოსკოვის კონსერვატორიაში: 1900-1903 წლებში სწავლობდა კომპოზიციას სერგეი ტანეევთან. ზაქარი ფალიაშვილი – მასწავლებელი თბილისში დაბრუნებულმა ფალიაშვილმა მასწავლებლობა დაიწყო სამუსიკო სკოლაში, 1905 წელს გახდა საქართველოს ფილარმონიული საზოგადოების ერთ-ერთი ორგანიზატორი, 1908-1917 წლებში კი ხელმძღვანელობდა იქ შექმნილ გუნდს, ორკესტრს და მუსიკალურ სკოლას. კომპოზიტორი 1919 წლიდან ასწავლიდა თბილისის კონსერვატორიაში, ამ დროს მიიღო პროფესორის წოდება და რამდენიმე წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა. პედაგოგიური მოღვაწეობის პარალელურად სერიოზულად სწავლობდა ფოლკლორს: ბევრი იმოგზაურა საქართველოს რაიონებში, ჩაწერა ხალხური სიმღერები, რომლებიც ცალკე კრებულში გამოიცა 1910 წელს. ზაქარი ფალიაშვილი – კომპოზიტორი ფალიაშვილმა პირველ ოპერაზე „აბესალომ და ეთერი“ 1910 წელს დაიწყო მუშაობა. ქართული შუა საუკუნეების ეპოსის „ეთერიანის“ ლიტერატურულ საფუძვლად აყვანის იდეა ცნობილმა მასწავლებელმა და მწერალმა პეტრე მირიანაშვილმა შემოგვთავაზა, რომელმაც ლიბრეტოც შექმნა. 1913 წელს თბილისში პირველად წარმოადგინეს ნაწყვეტები „აბესალომ და ეთერიდან“ საკონცერტო სპექტაკლში, ხოლო ნაწარმოების პრემიერა, რომლის ჟანრსაც თავად ავტორმა ოპერის ლეგენდად განსაზღვრა, შედგა 1919 წლის 21 თებერვალს. დიდი წარმატებით განხორციელებული სპექტაკლის რეჟისორი იყო ალექსანდრე ცუწუნავა, ხოლო მთავარი როლები - ოლგარის. ბახუტაშვილი-შულგინა. 1919 წელი მნიშვნელოვანი გახდა ქართული მუსიკალური თეატრის ისტორიაში. "აბესალომ და ეთერზე" ორი კვირით ადრე - 5 თებერვალს - დაიდგა პირველი ეროვნული კამერულ-ლირიკული ოპერა - დიმიტრი არაყიშვილის "ზღაპარი შოთა რუსთაველის შესახებ", ხოლო 11 დეკემბერს - ვიქტორ დოლიძის პირველი ქართული კომიკური ოპერა - "ქეთო და კოტე". ამრიგად, პირველი სამი ეროვნული ოპერა, სხვადასხვა ჟანრში დაწერილი, თითქმის ერთდროულად შესრულდა. „აბესალომ და ეთერის“ პირველი სპექტაკლები ავტორს დირიჟორობით უძღვებოდა, შემდეგ კი ოპერა მისი ძმის ივანეს ხელმძღვანელობით, რომელმაც დაამთავრა პეტერბურგის კონსერვატორია, გახდა ცნობილი დირიჟორი და 1922-1934 წლებში მუშაობდა თბილისის ოპერის თეატრის მუსიკალურ ხელმძღვანელად. 1924 წლის 16 ოქტომბერს ცნობილმა რეჟისორმა კოტე მარჯანიშვილმა „აბესალომ და ეთერის“ თავისი ვერსია წარმოადგინა. 1937 წლის იანვარში ოპერა გავიდა მოსკოვში ქართული ხელოვნების ათწლედის ფარგლებში, ხოლო 1939 წლის 19 ივნისს რუბენ სიმონოვმა დიდ თეატრში დადგა. ფალიაშვილმა მეორე ოპერაზე „დაისი“ 1921 წელს დაიწყო მუშაობა. ლიბრეტო ცნობილმა მსახიობმა და დრამატურგმა ვალერიან გუნიამ დაწერა, ხოლო სპექტაკლის რეჟისორი მარჯანიშვილი გახდა. პირველად 19-ში გაისმა
• დღეს ილია მეორის გარდაცვალებისადმი მიძღვნილი წმინდა სინოდის სხდომა გაიმართება. • ილია მეორე საპატრიარქოდან გათავისუფლებულია: მსვლელობა სამების საკათედრო ტაძარში, სადაც მისი უწმინდესობა დაისვენება • პატრიარქს ილია მეორეს სიონის საკათედრო ტაძარში 22 მარტს დაკრძალავენ • საქართველოს საპატრიარქოში წმინდა სინოდის სხდომა მიმდინარეობს • ილია მეორის დაკრძალვის სახელმწიფო კომისიას კობახიძე უხელმძღვანელებს • მაკა ბოჭორიშვილი: ილია მეორე იყო არა მხოლოდ პატრიარქი, არამედ ერის სულიერი და ზნეობრივი სვეტი, თაობების მეგზური, რწმენის დამცველი და სიმტკიცის სიმბოლო - ჩვენ მამა დავკარგეთ. •