რას ნიშნავს ეუთოს მოსკოვის მექანიზმის ანგარიში საქართველოსთვის განმარტავენ საიას იურისტები
ეუთოს მოსკოვის მექანიზმის ანგარიშში დოკუმენტირებულია ადამიანის უფლებათა დაცვის ყველაზე დიდი კრიზისი საქართველოში და საშუალებას იძლევა გამოიყენოს საერთაშორისო სასამართლო და სამართლებრივი მექანიზმები პასუხისმგებელ პირებზე. ამის შესახებ ავტორიტეტული უფლებადამცველი ორგანიზაციის საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის (საია) მიმოხილვაშია ნათქვამი. „მოხსენება კიდევ ერთხელ ადასტურებს ადამიანის უფლებების სრულ უგულებელყოფას, სისტემური და ფართოდ გავრცელებული დარღვევების მოდელს, ასევე ავტორიტარული მმართველობის აღზევებასთან დაკავშირებულ მოვლენებსა და ტენდენციებს, რასაც ადამიანის უფლებათა აქტივისტები და საერთაშორისო მექანიზმები ხაზს უსვამენ მრავალი წლის განმავლობაში. მოხსენების სიმძიმეზე ხაზგასმულია ექსპერტის რეკომენდაციებიც, რომლებიც რეალურად მოიცავს ყველა მნიშვნელოვანი საერთაშორისო სამართლებრივი მექანიზმის ამოქმედებას. რეკომენდაციები, რომლებიც მიმართულია სახელმწიფოებისთვის და მოიცავს როგორც ეროვნულ, ისე საერთაშორისო ანგარიშვალდებულების საშუალებებს, კიდევ უფრო ხაზს უსვამს ქვეყანაში ვითარების უკიდურეს სიმძიმეს და მაქსიმალური საერთაშორისო ჩართულობის აუცილებლობას“, - ნათქვამია მიმოხილვაში. რა არის ეუთოს მოსკოვის მექანიზმი მოსკოვის მექანიზმი (ეუთოს ადამიანური განზომილების მექანიზმი) იძლევა ფაქტების დამდგენი მისიის ჩატარებას ეუთოს მონაწილე სახელმწიფოში დამოუკიდებელი ექსპერტი მომხსენებლების მონაწილეობით. მექანიზმი ამოქმედდება, თუ ერთი სახელმწიფო, სულ მცირე, ცხრა სხვა ქვეყნის მხარდაჭერით, ჩათვლის, რომ განსაკუთრებით სერიოზული საფრთხე ეუთო-ს სახელმწიფოში წარმოიშვა ადამიანის უფლებათა დაცვის ვალდებულებების შესრულებაზე. საქართველოსთან დაკავშირებით, მოსკოვის მექანიზმი 2026 წლის 29 იანვარს ამოქმედდა ეუთოს 23 წევრმა ქვეყანამ. როგორც საია განმარტავს, მექანიზმით მომზადებული რეკომენდაციები იურიდიულად სავალდებულო არ არის. თუმცა, მათ აქვთ მაღალი საერთაშორისო რეპუტაცია და ეუთოს მონაწილე სახელმწიფოებს უფლებას აძლევენ თავიანთი პასუხი ფაქტებსა და ექსპერტულ შეფასებაზე დაფუძნონ. წამება და არაადამიანური მოპყრობა მოხსენების თანახმად, მომხსენებელმა მიიღო არაერთი ინფორმაცია შესაძლო წამებისა და არაადამიანური მოპყრობის შესახებ. მიუხედავად იმისა, რომ ექსპერტი ვერ ადასტურებს ამ განცხადებების ნამდვილობას, ის ხაზს უსვამს მათ ფარგლებს და თანმიმდევრულობას. ზოგიერთ შემთხვევაში, მტკიცებულებებს თან ერთვოდა ფოტო და ვიდეო მასალები, ასევე სამედიცინო დოკუმენტები. ეს მონაცემები მიუთითებს სახელმწიფოს წარმომადგენლების ქცევის გარკვეულ მოდელებზე და დასტურდება სამოქალაქო საზოგადოების დოკუმენტაციით. მომხსენებელმა ასევე მიიღო ინფორმაცია საქართველოს სახალხო დამცველისგან არასათანადო მოპყრობის მძიმე შემთხვევებზე. მისი შეფასებით, ეს მასალები prima facie შეიცავს წამების ყველა ნიშანს. მოხსენებაში უარყოფილია შინაგან საქმეთა სამინისტროს მტკიცება, რომ დემონსტრანტების წინააღმდეგ ძალის გამოყენება აუცილებელი და პროპორციული იყო. აღნიშნულია, რომ მომიტინგეების უმეტესობა მშვიდობიანად მოქმედებდა და თავად საპროტესტო აქციებს ორგანიზებული გადატრიალების მცდელობის ნიშნები არ აღენიშნებოდათ. „ანგარიშში ხაზგასმულია პოლიციის ძალადობის ინციდენტების გამოძიების ნაკლებობა. მომხსენებლის თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ ვერ აფასებს გამოძიების მიმდინარეობას, ის სავარაუდოდ არაეფექტურია და საქართველომ, სავარაუდოდ, დაარღვია წამების ამკრძალავი კანონის პროცედურული ნაწილი“, - აღნიშნავს საია. საერთაშორისო პასუხისმგებლობის მექანიზმები ანგარიში შეიცავს უამრავ რეკომენდაციას საერთაშორისო საზოგადოებისთვის: უნივერსალური იურისდიქცია სახელმწიფოებს მოუწოდებენ განიხილონ წამებისა და არაადამიანური მოპყრობისთვის პასუხისმგებელი პირების სისხლისსამართლებრივი დევნა ეროვნულ სასამართლოებში საყოველთაო იურისდიქციის პრინციპის საფუძველზე. ეს პრინციპი საშუალებას აძლევს ეროვნულ სასამართლოებს გამოიძიონ საერთაშორისო სამართლის ყველაზე მძიმე დანაშაულები, მიუხედავად იმისა, თუ სად მოხდა ისინი და ბრალდებულის ან დაზარალებულის ეროვნება. • გაეროს წამების კომიტეტი (CAT) წამების წინააღმდეგ კონვენციის მონაწილე სახელმწიფოებს შეუძლიათ განიხილონ სახელმწიფოთაშორისი შეტყობინების გაგზავნა გაეროს წამების წინააღმდეგ კომიტეტში. • მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო (ICJ) წამების წინააღმდეგ კონვენციის გამოყენების მოთხოვნის შემთხვევაში სახელმწიფოები შეუძლია საქმე გადასცეს საერთაშორისო სასამართლოს. • სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო (ICC) რომის სტატუტის მონაწილე ქვეყნებს მოუწოდებენ განიხილონ საკითხი საქართველოში სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთვის გადაცემის შესახებ წამების შესახებ ცნობების გათვალისწინებით,
• კაია კალასი: ჩვენ განვიხილავთ კიდევ რა შეგვიძლია გავაკეთოთ საქართველოსთან დაკავშირებით, რადგან მთავრობა ნამდვილად არ მიდის სწორი მიმართულებით • ირაკლი კობახიძე „ოპოზიციური ალიანსის“ განცხადებაზე: ეს არის კრიმინალების განცხადება; მას არანაირი ღირებულება არ აქვს და მათი წარმატების შანსები აბსოლუტურად ნულის ტოლია • პრემიერი: არავინ დაგვაშინებს რაიმე მექანიზმით: არც მოსკოვის, არც ბრიუსელის, არც პრაღის და არც როსტოვის; ჩვენ არც ჰააგის მექანიზმი გვაინტერესებს - მე მხოლოდ ველოდები, რომ ქვეყანა გააგრძელებს სტაბილურ განვითარებას • ირაკლი კობახიძე ბრიფინგს გამართავს • პრემიერ-მინისტრი სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის უფროსისა და საბჭოს წევრების დანიშვნას პარლამენტის თანხმობის გარეშე შეძლებს • ეკონომიკის მინისტრის ყოფილ მოადგილეს რომეო მიქაუტაძეს 10 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს •