როდის დაიწყო საქართველოს თანამედროვე ისტორია ან როგორ დაიღუპნენ ქართველები სტალინის ღირსებისთვის ?
9 მარტს საქართველომ გაიხსენა 1956 წლის ტრაგედია, როდესაც ათობით დემონსტრანტი საბჭოთა არმიამ დახვრიტეს. მასობრივი არეულობის მიზეზი იყო ხრუშჩოვის მოხსენება CPSU-ს მე-20 ყრილობაზე „იოსებ სტალინის პიროვნების კულტის შესახებ“, რომელიც ქართველებმა აღიქვეს „ლიდერის ღირსების“ და სრულიად საქართველოს შეურაცხყოფად. საპროტესტო აქციის სროლა იქცა ეროვნულ ტრავმად, რომელმაც მნიშვნელოვანი სოციალური პროცესების დასაწყისი და ათწლეულების შემდეგ მიიყვანა დამოუკიდებლობის მოძრაობამდე. რა უნდოდათ პრომოტერებს? 1956 წლის 5 მარტს, სტალინის გარდაცვალების მესამე წლისთავზე, ათასობით თბილისელი, უკვე დამკვიდრებული ტრადიციის თანახმად, ყვავილებით მივიდა მის უზარმაზარ ძეგლთან მკურის სანაპიროზე. მოსწავლეებმა წაიკითხეს სტალინის სადიდებელი ლექსები. ხალხი აღფრთოვანებული იყო ჭორებით, რომ 25 თებერვალს CPSU ცენტრალური კომიტეტის პირველმა მდივანმა ნიკიტა ხრუშჩოვმა წაიკითხა საიდუმლო მოხსენება, რომელიც აკრიტიკებდა პიროვნების კულტს პარტიის ყრილობაზე. ყრილობაზე დამსწრე პოეტ ირაკლი აბაშიძის თქმით, ხრუშჩოვმა ტექსტიდან რამდენჯერმე აიხედა და თქვა: > აი, ქართველი ხალხის დიდი შვილი! აი, საქართველოს შვილი! სანაპიროზე მდებარე ძეგლთან შეკრებილებმა მოითხოვეს „სტალინის ცილისწამებისა და შეურაცხყოფის შეჩერება“ და გადაწყვიტეს მისასალმებელი დეპეშა გაეგზავნათ სტალინის თანამებრძოლს ვიაჩესლავ მოლოტოვს. ამ მიზნით ისინი რუსთაველის გამზირზე მდებარე საქართველოს სსრ კავშირგაბმულობის სამინისტროს შენობაში გადავიდნენ. იქ მათ საბჭოთა არმიის ქვედანაყოფები დახვდნენ და როდესაც აქციის მონაწილეებმა სამინისტროს შენობაში შეჭრა სცადეს, მათ ცეცხლი გაუხსნეს ავტომატებით. მალე რუსთაველზე ტანკები გამოჩნდა. რამდენი ადამიანი იღუპება? რუსთაველზე სიკვდილით დასჯის შემდეგ არმიის შენაერთებმა ძეგლის სანაპიროზე გადაინაცვლეს, სადაც ათასობითანი მიტინგი გრძელდებოდა და აქციის მონაწილეებს ცეცხლსასროლი იარაღიდან ძლიერი ცეცხლი გაუხსნეს. ჯერჯერობით უცნობია ზუსტად რამდენი ადამიანი დაიღუპა ამ მოვლენების დროს. ზოგი ას კაცს ასახელებს, მაგრამ ყველაზე ობიექტური მკვლევარები ამტკიცებენ, რომ დაღუპულთა რიცხვი არ აღემატება 25-ს. ასობით ადამიანი დაშავდა და დაახლოებით 400 დააკავეს არეულობებში მონაწილეობისთვის. საქართველოს დამოუკიდებლობის მოძრაობის ერთ-ერთმა ლიდერმა, ნოდარ ნათაძემ მრავალი წლის შემდეგ განაცხადა, რომ ჯარისკაცებმა დახვრეტილების ცხედრები მდინარეში ჩააგდეს. მოვლენებში აქტიური მონაწილეობა მიიღო საქართველოს მომავალმა პირველმა პრეზიდენტმა ზვიად გამსახურდიამ, რომელიც მაშინ 16 წლის იყო. უკვე 10 მარტს ქალაქში ტრაგედიის გასახსენებელი თითქმის არაფერი იყო. სისხლი ქუჩიდან ჩამოირეცხა, მაგრამ ცენტრში მდებარე შენობების ფასადებზე ტყვიის კვალი დარჩა (და რჩება). რა მოჰყვა 9 მარტის ტრაგედიას? დემონსტრაციის სროლისთვის არავინ დასჯილა. დაჯილდოვდა მრავალი სამხედრო მოსამსახურე. როდესაც ნიკიტა ხრუშჩოვი საქართველოს სსრ-ს ხუთი წლის შემდეგ ესტუმრა, შეთქმულთა ჯგუფი ცდილობდა მოეწყო მისი სიცოცხლის მცდელობა, მაგრამ ტერორისტები გამოაშკარავდნენ - ვიღაცამ მათ უღალატა და მოღალატის სახელი უცნობი იყო. ამ ტრაგედიის შემდეგ ქართულ საზოგადოებაში სუფევდა ჩაგვრისა და სოციალური დეპრესიის განცდა, რამაც გამოიწვია სოციალური აპათია, ფასეულობათა სისტემის დანგრევა, სოციალიზმის რწმენის დისკრედიტაცია, შემდეგ კი ზოგადი, ყოვლისმომცველი კორუფცია, რომლითაც საბჭოთა პერიოდში საქართველოს სსრ „განთქმული“ იყო. 9 მარტიდან 9 აპრილამდე ტრაგედიიდან 33 წლის შემდეგ, საქართველოს დედაქალაქში მასობრივი გამოსვლები კვლავ დაიწყო. აქციის მონაწილეების ხელში ამჯერად სტალინის პორტრეტები არ იყო. სტალინისა და სხვა ქართველი ბოლშევიკების ძალისხმევით დათრგუნული საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის 1918-1921 წლების დროშებით აღმართეს ლოზუნგები დამოუკიდებლობისათვის. 1989 წლის 9 აპრილის ღამეს სსრკ-ს შინაგანმა ჯარებმა რუსთაველის გამზირზე, კავშირგაბმულობის სამინისტროს იმავე შენობის გვერდით, მთავრობის სახლში (ამჟამად პარლამენტის შენობა) მშვიდობიანი აქციის დაშლა სცადეს. ამჯერად აქციის მონაწილეებს არაფრის შეჭრა არ უცდიათ, მაგრამ არაკომპეტენტურად დაგეგმილი სპეცოპერაციის დროს კვლავ დაიღუპნენ ადამიანები - 20-მდე ადამიანი, ძირითადად ქალები. მიუხედავად ამ მოვლენების გარეგნული მსგავსებისა, მათ შორის არის ეპოქალური უფსკრული. ისინი, ვინც 9 მარტს ქუჩაში გამოვიდნენ, საბჭოთა პატრიოტები იყვნენ, CPSU-ს თავდადებული, მაგრამ პატივს სცემდნენ "დიდ თანამემამულე" იოსებ სტალინ-ძუღაშვილს. მათ აბსოლუტურ უმრავლესობას არც უფიქრია სსრკ-ს დატოვება. 1989 წელს კი მათი შვილები და შვილიშვილები სულ სხვა მოტივაციით გამოვიდნენ გამზირზე და მოითხოვდნენ არა ლიდერის პატივისცემას, არამედ დამოუკიდებლობას.
• იუნესკოს ექსპერტები განიხილავენ მცხეთაში რივერსაიდ პარკის კონცეფციას • კობახიძე: 6 წელზე მეტი ასაკის მანქანების იმპორტის აკრძალვა აქციზის განაკვეთის შესაბამისი ზრდით შეიცვლება • საქართველოში 20 ლიტრზე ნაკლები მოცულობის სასმელებისთვის პლასტმასის კონტეინერები აიკრძალება • ეუთოს ექსპერტმა დაუშვა საქართველოში ადამიანის უფლებათა დამრღვევთა წინააღმდეგ საერთაშორისო მექანიზმები • თინა ბოკუჩავა: ბრძოლის ველიდან გაქცევას არ ვაპირებ, გამარჯვებამდე ვიბრძოლებთ • ჯავარა უგრეხელიძე თბილისის რესპუბლიკური საავადმყოფოს დირექტორად დაინიშნა •