ევროპის პრესის თავისუფლების ანგარიში საქართველოში ვითარება საგანგაშო ტემპით გაუარესდა
2025 წელს საქართველოში ვითარება საგანგაშო ტემპით გაუარესდა. ევროპის საბჭოს ჟურნალისტთა უსაფრთხოების პლატფორმის მიერ წარმოდგენილი ევროპის პრესის თავისუფლების ყოველწლიური ანგარიშის მიხედვით, პლატფორმაზე სულ 32 შეტყობინება შევიდა პლატფორმაზე, რაც 78%-იან ზრდას წარმოადგენს 2024 წელთან შედარებით, ვითარება საქართველოში საგანგაშო ტემპით გაუარესდა 2025 წელს. დოკუმენტის მიხედვით, გაფრთხილებები ასახავს პრესის თავისუფლების უფრო ფართო დემონტაჟს, რომელიც გამოწვეულია ინსტიტუციური რეპრესიებით, პოლიტიზებული სამართალდამცვით, სახელმწიფო ინსტიტუტებისა და საჯარო სერვისების მედიის ხელში ჩაგდებით და ეფექტური კონტროლისა და ბალანსის ეროზიას. „2025 წლის 6 აგვისტოს, 200 დღეზე მეტი წინასწარი პატიმრობისა და უაღრესად პოლიტიზებული სასამართლო პროცესის შემდეგ, მზია ამაღლობელს, საქართველოს ორი ყველაზე ცნობილი დამოუკიდებელი მედიასაშუალების, „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელსა და დირექტორს ორი წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა. მისი დაკავების შემდეგ ამაღლობელი და მისი მედია ორგანიზაციები აწყდებიან ცილისწამების, დამამცირებელი მოპყრობისა და ეკონომიკური შურისძიების წინაშე. თვითნებური დაპატიმრებები მნიშვნელოვანი საკითხია. 2025 წლის 3 ნოემბერს მედიაჩეკერის ჟურნალისტი ნინია კაკაბაძე ადმინისტრაციული ბრალდებით „გზის გადაკეტვის“ ბრალდებით დააკავეს მას შემდეგ, რაც მან აქცია გააშუქა. მანამდე, ოქტომბერში, პოლიციამ მსგავსი ადმინისტრაციული ბრალდებით მედიასაშუალება „პუბლიკას“ ჟურნალისტი მამუკა მგალობლიშვილიც დააკავა. საქართველოს პარლამენტმა მიიღო რამდენიმე რეპრესიული კანონპროექტი ეროვნული და საერთაშორისო პროტესტის მიუხედავად. 2025 წლის 1 აპრილს პარლამენტმა მიიღო „უცხოელი აგენტების“ კანონის ახალი ვერსია, სახელწოდებით უცხო აგენტების რეგისტრაციის აქტი, რომელიც აწესებს 25 000 ლარამდე (8 250 ევრო) ვალდებულებებს და 5 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას. 2025 წლის 12 ივნისს პარლამენტმა მიიღო ცვლილებები კანონში გრანტების შესახებ, რომლებიც უცხოელ დონორებს გრანტების გაცემამდე აღმასრულებელი ხელისუფლებისგან წინასწარი თანხმობის მიღებას ავალდებულებენ. მაუწყებლობის შესახებ კანონში შეტანილი ცვლილებები, რომელიც ძალაში შევიდა 2025 წლის ივნისში, გააფართოვა დატყვევებული მედიის მარეგულირებელი ორგანოს, საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის (GNCC) უფლებამოსილება, დაარეგულიროს ფაქტობრივი სიზუსტე, სამართლიანობა და კონფიდენციალურობა - ადრე ზედამხედველობა თვითრეგულირების გზით. ცვლილებებით კომისიას საშუალება მისცა დაეკისრა ჯარიმები მაუწყებლის წლიური შემოსავლის 3%-მდე ან გააუქმოს ლიცენზია ახალი წესების დარღვევისთვის. მაუწყებლობის შესახებ კანონში ახალი ცვლილებების გამოყენებით, ხელისუფლებამ უკვე წარმართა საჩივრები ფორმულა TV-სა და ტვ პირველის წინააღმდეგ GNCC-თან. 2025 წლის ივნისში პარლამენტმა მიიღო ცვლილებები საქართველოს კანონში სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ, რამაც შეზღუდა არსებული დაცვა და გაზარდა პასუხისმგებლობა ცილისწამებისა და შეურაცხყოფისთვის.208 იმავე თვეში, პარლამენტმა შეიტანა ცვლილებები ორგანულ კანონში საერთო სასამართლოების შესახებ, რომელიც მნიშვნელოვნად შეზღუდავს ჟურნალისტების შესაძლებლობას, გაავრცელონ აუდიოჩანაწერი და ვიდეო გადასცეს სასამართლო შენობებში ვიდეოჩანაწერით ან სასამართლო შენობიდან ვიდეოს გადაცემით. სასამართლო დარბაზები და მიმდებარე ტერიტორიები, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც სასამართლოს მიერ არ არის ნებადართული. სასამართლოს გადაწყვეტილებით, რამდენიმე არასამთავრობო ორგანიზაციის, მათ შორის პრესის თავისუფლების ჯგუფის საბანკო ანგარიშები გაიყინა. სამიზნე გახდა მედია ორგანიზაციები, მათ შორის ონლაინ მედია Project 64, ორგანიზაცია, რომელიც მართავს Mtis Ambebi-ს და ორგანიზებული დანაშაულის კვლევის მედია ცენტრი, რომელიც მართავს საგამოძიებო საინფორმაციო გამოშვებას iFact-ს. შეშფოთება არსებობდა საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის სარედაქციო დამოუკიდებლობის შესახებ. როგორც აღნიშნულია 2025 წლის კომუნიკაციაში ევროკავშირის გაფართოების პოლიტიკის შესახებ, „საზოგადოებრივ მაუწყებელს აკლია დამოუკიდებლობა, აქვს მიკერძოებული სარედაქციო პოლიტიკა და წვლილი შეიტანა ევროკავშირის საწინააღმდეგო რიტორიკის პოპულარიზაციაში“. საზოგადოებრივი მაუწყებლის ხელმძღვანელობამ გაათავისუფლა ჟურნალისტები ვასილ ივანოვი ჩიქოვანი და ნინო ზაუტაშვილი მას შემდეგ, რაც მათ საჯაროდ გამოხატეს შეშფოთება მაუწყებელში პოლიტიკური ჩარევის შესახებ და შემდგომ გააუქმეს ზაუტაშვილის თოქ-შოუ. მომდევნო პერიოდში კიდევ რამდენიმე ჟურნალისტი დაითხოვეს. ერთად აღებული, ეს გათავისუფლებები, პროგრამული ცვლილებები, შემაკავებელი სარედაქციო პრაქტიკა და განვითარება, რომელიც გავლენას ახდენს დაფინანსებასა და მმართველობაზე.
• გელაძე მდინარაძეს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსად შეცვლის • მაიკლ ო'ფლაერტი მოუწოდებს საქართველოს ხელისუფლებას გააუქმოს უცხოელი აგენტების რეგისტრაციის აქტი და მნიშვნელოვნად გადახედოს ან გააუქმოს სხვა შემზღუდავი კანონები კონვენციასთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად. • ევროკავშირი აგზავნის სამოქალაქო მისიას სომხეთში EUPM Armenia • ევროპის საბჭოს კომისარი მოუწოდებს პოლიციის ანგარიშვალდებულებას და „უცხოური გავლენის შესახებ“ კანონების გაუქმებას საქართველოში ვიზიტის შემდეგ • საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური: რუსეთი ოკუპირებულ ტერიტორიებს თბილისზე ზეწოლის ბერკეტად იყენებს • ევროკავშირი საქართველოს ხელისუფლების წინააღმდეგ პერსონალურ სანქციებს განიხილავს •